Жеке тұлғалар арасындағы қарыз шарты: 2026 жылғы үлгі
Қарыз шарты — бір тарап екінші тарапқа ақша береді, ал ол сондай соманы қайтаруға міндеттенеді (ҚР АК 715-бабы). Төменде: жазбаша нысан қашан қажет, шартта міндетті түрде не көрсетілуі тиіс, шарт үлгісі және 2026 жылы рәсімдеу қанша тұрады.
Қарызды рәсімдеудің үш тәсілі
- Қарыз алушының қолхаты — ақшаның алынғанын растайтын қысқа құжат.
- Жазбаша шарт — қағазда немесе электрондық түрде, мысалы Shart Rate қосымшасында.
- Нотариаттық шарт — мемлекеттік немесе жеке нотариуста.
Жазбаша нысан қашан қажет
- Қарыз сомасы 100 АЕК-тен асса, жазбаша нысан міндетті. 2026 жылы АЕК = 4 325 ₸, демек шекті сома — 432 500 ₸ (ҚР АК 152-бабы).
- Қарыз алушының қолхаты да қарыз шартының жазбаша нысаны болып саналады (ҚР АК 716-бабы).
- Жазбаша нысан электрондық болуы мүмкін (ҚР АК 152-бабының 1-1-тармағы). Электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қойылған шарт — жазбаша шарт.
Қарыз алушы жеке тұлға болса, міндетті талаптар
Ақшаны азамат алса, шарт ҚР АК 725-1-бабына сәйкес болуы тиіс:
- қарыз сомасы — тек теңгемен, валютаға байланыстырмай;
- сыйақы мөлшерлемесі шартта көрсетіледі және жылдық 100%-дан аспайды (немесе қарыздың пайызсыз екені тікелей жазылады);
- тұрақсыздық айыбы — күніне 0,5%-дан және жылына қарыз сомасының 10%-ынан аспайды;
- қарыз сомасынан тыс барлық төлемдердің жиынтығы қарыз сомасының өзінен аспайды.
Осы талаптарды бұзатын шарт жарамсыз. Ерекшелік — банктер мен МҚҰ қарыздары.
ЖК мен заңды тұлғалар азаматтарға қарыз бере алмайды, банктер, МҚҰ, жұмыс берушінің өз қызметкеріне беретін қарызы және ҚР АК 715-бабының 2-1-тармағындағы басқа жағдайлар бұған жатпайды.
Шартта не болуы керек
- екі тараптың аты-жөні, ЖСН және жеке куәлік деректері;
- қарыз сомасы цифрмен және жазумен, теңгемен;
- қайтару мерзімі мен тәртібі — бір сомамен немесе кесте бойынша бөліп;
- сыйақы мөлшерлемесі немесе қарыздың пайызсыз екені;
- ақшаны беру тәсілі — қолма-қол немесе аударым;
- дауларды шешу тәртібі;
- күні, орны, қолдар.
Қарыз шартының үлгісі
Бұл — Shart Rate қосымшасында мәмілелер рәсімделетін пайызсыз қарыз шарты. Аттары мен сомалар ойдан алынған.
АҚШАНЫҢ ПАЙЫЗСЫЗ ҚАРЫЗ ШАРТЫ № 0001-16/11/2026
Алматы қаласы “16” қараша 2026 жыл
Қазақстан Республикасының азаматы Иванов Иван Иванович, (ЖСН XXXXXXXXXXXX, жеке куәлік № XXXXXXXXX, ҚР ІІМ “01” қаңтар 2020 жылы берілген), бұдан әрі “Қарыз беруші” деп аталатын,
және
Қазақстан Республикасының азаматы Петров Пётр Петрович, (ЖСН XXXXXXXXXXXX, жеке куәлік № XXXXXXXXX, ҚР ІІМ “01” ақпан 2021 жылы берілген), бұдан әрі “Қарыз алушы” деп аталатын,
бұдан әрі бірлесіп “Тараптар” деп аталатындар, төмендегілер туралы осы шартты жасасты:
1. ШАРТТЫҢ МӘНІ. ТАРАПТАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
1.1. Қарыз беруші Қарыз алушының меншігіне 500 000 теңге (бес жүз мың) мөлшерінде ақша береді (бұдан әрі – Қарыз нысанасы), ал Қарыз алушы Қарыз нысанасын толық көлемде “16” мамыр 2027 жылға дейін қайтаруға міндеттенеді.
1.2. Қарыз беруші Қарыз алушыға Қарыз нысанасын қолма-қол ақшасыз тәртіппен Қарыз алушының банктік шотына аударады, ал Қарыз алушы Қарыз нысанасын, егер Тараптар өзгеше келіспесе, сол ақша аударылған Қарыз берушінің банктік шотына қолма-қол ақшасыз тәртіппен қайтарады.
2. ТАРАПТАРДЫҢ МІНДЕТТЕРІ
2.1. Қарыз беруші міндеттенеді:
2.1.1. Қарыз алушыдан Қарыз нысанасын пайдаланғаны үшін ешқандай сыйақы алмауға, яғни бұл ақша қарызы пайызсыз болып табылады.
2.1.2. Қарыз алушының Қарыз нысанасын өз қалауы бойынша, кез келген мақсатта пайдалану құқығын шектемеуге.
2.1.3. Осы шарт бойынша Қарыз алушының барлық төлемдері, Қарыз нысанасының өзін қоспағанда, жиынтығында осы шарттың қолданылу мерзімі ішінде берілген қарыз сомасынан аспауын қамтамасыз етуге.
2.1.4. Осы шарт бойынша міндеттемелер мен төлемдерді қандай да бір валюталық баламаға байланысты индексациялауға жол бермеуге.
2.1.5. Тұрақсыздық айыбының (айыппұл, өсімпұл), комиссиялардың және өзге де төлемдердің мөлшерін ұлғайту жағына өзгертуге жол бермеуге.
2.2. Қарыз алушы міндеттенеді:
2.2.1. Қарыз нысанасын жеке кәсіпкер ретінде емес жеке тұлға ретінде алуға және пайдалануға.
2.2.2. Қарызға алынған ақшаны тек Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қайшы келмейтін мақсаттарға пайдалануға.
2.2.3. Алынған Қарыз нысанасын осы Шарттың 1.1-тармағында көрсетілген мерзімде қайтаруға, ал мерзімін өткізіп алған жағдайда Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында көзделген жауапкершілікті көтеруге.
3. SHART RATE ПЛАТФОРМАСЫН ПАЙДАЛАНУ
3.1. Тараптар осы Шарттың SHART RATE платформасы арқылы электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қою жолымен жасалатынымен келісті.
3.2. Тараптар осы Шарт бойынша Тараптардың сәйкестендіру деректері, қарыз сомалары мен мерзімдері SHART RATE платформасы арқылы енгізілетінін және осы Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатынын келісті. Бұл деректер Тараптардың SHART RATE платформасындағы жеке кабинеттерінде сақталады.
3.3. Осы Шартқа кез келген өзгерістер мен толықтырулар тек Тараптардың өзара келісімімен, SHART RATE платформасы арқылы электрондық цифрлық қолтаңбамен жүзеге асырылады.
3.4. Қарыз нысанасы нақты берілгеннен кейін Қарыз беруші SHART RATE платформасында қарыз беру фактісін растайды, ал Қарыз алушы оны қарыз алу фактісін растайды.
3.5. Қарыз алушы осы Шарттың 1.1-тармағында белгіленген мерзімде Қарыз нысанасын қайтару мерзімін өткізіп алған жағдайда, Қарыз берушінің SHART RATE платформасы арқылы кешіктіру туралы хабарламалар жіберуге құқығы бар екенін мойындайды.
3.6. Қарыз нысанасы нақты қайтарылғаннан кейін Қарыз алушы SHART RATE платформасында қарызды қайтару фактісін растайды, ал Қарыз беруші қарыздың қайтарылу фактісін растайды.
4. ДАУЛАРДЫ ШЕШУ
4.1. Осы Шарт бойынша даулар мен келіспеушіліктер туындаған жағдайда, Тараптар оларды келіссөздер арқылы шешу үшін барлық қажетті шараларды қолданады.
4.2. Егер Тараптар дауларды келіссөздер арқылы шеше алмаса, осы шарттан туындайтын немесе оған байланысты барлық даулар, келіспеушіліктер мен талаптар, соның ішінде оны жасасу, өзгерту, орындау, бұзу, тоқтату және жарамдылығына қатысты мәселелер Қазақстан Республикасының Алматы қаласында орналасқан Жоғары экономикалық төрелік сотында (БСН 200240004625, мекенжайы: Алматы қаласы, Сейфуллин даңғылы 617, 4 қабат, №1 кеңсе) қаралуға жатады.
4.3. Тараптар дауды жеке-дара қарауға келісім берді, ал дауды қарайтын құрамды таңдау (тағайындау) Жоғары экономикалық төрелік сотқа оның регламентіне сәйкес жүктеледі. Сондай-ақ, төрелік талқылау барысында қолданылатын құқық Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы болып табылады.
4.4. Төрелік талқылау орыс тілінде, Тараптарды шақырмай, іс материалдары негізінде жүргізіледі. Хат-хабарлар WhatsApp/Telegram мессенджерлері арқылы, SHART RATE платформасындағы Тараптардың жеке кабинеттерінде көрсетілген нөмірлерге жіберіледі. Тараптар Жоғары экономикалық төрелік соттың регламентімен танысқанын және келісетінін растайды.
4.5. Жоғары экономикалық төрелік сот дауларды қарау туралы хабарламаларды “Mobizon” СМС тарату сервисі немесе соған ұқсас сервис арқылы жібереді.
4.6. Тараптар осы шарттың 4-тарауында көрсетілген ережелер Қазақстан Республикасының “Төрелік туралы” Заңына толық сәйкес келетін жазбаша төрелік келісім болып табылатынын растайды.
5. ШАРТТЫҢ ҚОЛДАНЫЛУЫ
5.1. Осы шарт Қарыз алушы Қарыз нысанасын нақты алған сәттен бастап күшіне енеді.
5.2. Осы шарт Тараптар өз міндеттемелерін толық орындағанға дейін қолданылады.
5.3. Осы шарт Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен реттеледі.
5.4. Осы шарт қазақ және орыс тілдерінде жасалды. Мәтіндер арасында қайшылықтар туындаған жағдайда, орыс тіліндегі мәтін басым күшке ие болады.
Ақшаның берілгенін қалай растауға болады
Қарыз шарты ақша берілген сәттен бастап жасалды деп есептеледі (ҚР АК 717-бабы). Сондықтан берудің өзін тіркеу маңызды:
- картаға немесе шотқа аударым, төлем мақсаты «№ … қарыз шарты бойынша, … күнгі»;
- қарыз алушының қолхаты;
- Shart Rate қосымшасында қарыз беруші ақшаның берілгенін, ал қарыз алушы алғанын мәміленің өзінде растайды.
Қарыз шартын рәсімдеу қанша тұрады
| Тәсіл | 2026 жылғы баға | Негіздеме |
|---|---|---|
| Өзіңіз, қағазда | 0 ₸ | — |
| Shart Rate | 990 ₸-ден | қосымша тарифі |
| Мемлекеттік нотариус | 21 625 ₸ (5 АЕК) | ҚР СК 667-бабы 1-т. 4) тт. |
| Жеке нотариус | 43 250 ₸ (10 АЕК) | ҚР Әділет министрінің 27.09.2025 № 533 бұйрығы |
| Заңгер | 15 000 – 40 000 ₸ | заң компанияларының бағалары |
Толығырақ — 2026 жылы қарыз шартын рәсімдеу қанша тұрады.
Нотариус па, онлайн ба
Нотариаттық шарттың бір нақты артықшылығы бар: ол бойынша борышты нотариустың атқарушылық жазбасы арқылы сотсыз өндіріп алуға болады («Нотариат туралы» Заңның 92-1-бабы).
Кәдімгі жазбаша шарт бойынша, соның ішінде электрондық шарт бойынша да, борышкер борышты мойындаса — мысалы, талап-арызға жазбаша жауап берсе — атқарушылық жазба алуға болады.
Жазбаша шарт жеткілікті, егер қарыз алушыны білсеңіз, сома аз болса немесе кездеспей тез рәсімдеу маңызды болса.
Нотариусқа барған жөн, егер сома ірі болса, қарым-қатынас сенімді болмаса және мәжбүрлеп өндіріп алу керек болады деп күтсеңіз.
Қарыз қайтарылмаса
- Қарыз алушыға еске салыңыз, хат алмасуды сақтаңыз.
- Сомасы мен мерзімі көрсетілген жазбаша талап-арыз жіберіңіз.
- Қарыз алушы борышты мойындаса — атқарушылық жазба алу үшін нотариусқа жүгініңіз. Мемлекеттік баж — 0,5 АЕК, яғни 2 162,5 ₸ (ҚР СК 667-бабы 1-т. 24) тт.).
- Мойындамаса — шартпен және ақшаның берілгенін дәлелдейтін құжаттармен сотқа немесе шартта көрсетілген төрелікке жүгініңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жеке тұлғалар арасындағы қарыз шартына нотариус керек пе?
Жоқ, заң мұны талап етпейді. Сомасы 100 АЕК-тен асса (2026 жылы 432 500 ₸) жай жазбаша нысан жеткілікті — қағаз немесе электрондық. Нотариус борышты сотсыз атқарушылық жазба арқылы өндіріп алуға мүмкіндік береді.
2026 жылы қарыз шартын нотариуспен куәландыру қанша тұрады?
Мемлекеттік нотариуста мемлекеттік баж — 5 АЕК, яғни 21 625 ₸ (ҚР Салық кодексі, 667-бап). Жеке нотариуста — 10 АЕК, яғни 43 250 ₸ (ҚР Әділет министрінің № 533 бұйрығы).
Қосымшада қол қойылған қарыз шарты жарамды ма?
Иә. Мәміленің жазбаша нысаны электрондық болуы мүмкін (ҚР АК 152-бабы). Shart Rate-те тараптар жеке басын растап, шартқа қосымшада электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қояды.
Доллармен қарызға беруге бола ма?
Қарыз алушы жеке тұлға болса, қарыз тек теңгемен беріледі (ҚР АК 725-1-бабы). Валютадағы шарт жарамсыз болады.
Пайызсыз қарызда мөлшерлемені көрсету керек пе?
Шартта қарыздың пайызсыз екенін және қарыз берушінің ақшаны пайдаланғаны үшін сыйақы алмайтынын тікелей жазу жеткілікті.
Қарызды қайтармаса не істеу керек?
Жазбаша талап-арыз жіберіңіз. Қарыз алушы борышты мойындаса, нотариустың атқарушылық жазбасын алуға болады. Мойындамаса — сотқа немесе шартта көрсетілген төрелікке жүгініңіз.
ЖШС жеке тұлғаға қарыз бере ала ма?
Жалпы ереже бойынша жоқ: ЖК мен заңды тұлғалар азаматтарға қарыз бере алмайды, банктер, МҚҰ, жұмыс берушінің өз қызметкеріне беретін қарызы және ҚР АК 715-бабының 2-1-тармағындағы басқа жағдайлар бұған жатпайды.
Қолхат қарыз шартынан немен ерекшеленеді?
Қолхат — қарыз алушының ақшаны алғанын растайтын қысқа құжат. Заң оны қарыздың жазбаша нысаны деп таниды (ҚР АК 716-бабы). Шартта толығырақ: мерзімі, кестесі, мөлшерлемесі, тұрақсыздық айыбы, дауларды шешу тәртібі.
Жеке тұлғалар арасындағы қарызды қалай дұрыс рәсімдеуге болады?
Жазбаша шартпен: тараптардың АТЖ, ЖСН және куәлік деректері, теңгедегі сома цифрмен және жазумен, қайтару мерзімі мен тәртібі, мөлшерлеме немесе қарыздың пайызсыз екені, тұрақсыздық айыбы, қолдар. Ақшаны төлем мақсаты көрсетілген аударыммен берген дұрыс.
Қарыз шартын ауызша жасауға бола ма?
Иә, егер сома 100 АЕК-тен (2026 жылы 432 500 ₸) аспаса. Сома одан көп болса, жазбаша нысан керек. Онсыз дауда куәлерге сілтеме жасауға болмайды, тек жазбаша дәлелдер қалады: аударымдар, хат алмасу (ҚР АК 153-бабы).
Пайызбен қарызға беруге бола ма?
Иә. Қарыз алушы жеке тұлға болса, шартта сыйақының жылдық тиімді мөлшерлемесі көрсетіледі және ол 100%-дан аспауы керек (ҚР АК 725-1-бабы).
Жеке тұлғалар арасындағы қарыз шартын тіркеу керек пе?
Жоқ. Жеке тұлғалар арасындағы қарыз шарты мемлекеттік органдарда тіркелмейді және нотариусты талап етпейді. Қарапайым жазбаша нысан, оның ішінде электрондық нысан жеткілікті.
Қарызға беріп, өзіңді қалай қорғауға болады?
Қарыз алушының жеке басы мен қарыздарын тексеріңіз, жазбаша шарт жасаңыз, ақшаны аударыммен беріңіз, ірі соманы кестеге бөліңіз. Shart Rate-те жеке бас биометриямен тексеріледі, ал борышкерлер тізіліміндегі мәртебе қол қоймас бұрын көрінеді.
Қарыз туралы барлық сұрақтар →
Дереккөздер
- ҚР Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім) — 152-бап
- ҚР Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім) — 715, 716, 717, 725-1-баптар
- «Нотариат туралы» ҚР Заңы — 92-1-бап
- ҚР Салық кодексі № 214-VIII — 667-бап
- ҚР Әділет министрінің 27.09.2025 № 533 бұйрығы — жеке нотариустардың мөлшерлемелері
- 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы Заң — 7-бап (АЕК 4 325 ₸)