Берешекті тану туралы келісім: шарт болмаса, қарызды қалай тіркеуге болады
Көбіне ақша ауызша келісіммен — шартсыз және қолхатсыз қарызға беріледі. Мұндай қарызды бекіту керек болса, тараптар берешекті тану туралы келісімге қол қояды: борышкер соманы, негізін және қайтару мерзімін жазбаша растайды.
Бұл қашан керек
- ақша шартсыз немесе қолхатсыз берілген;
- қолхат жоғалған немесе қате жазылған;
- берешек қарыздан емес — мысалы, жұмыс, тауар немесе ортақ шығындар үшін туындаған;
- қайтару мерзімі өтіп кетті, жаңа мерзімді келісу керек.
Келісімде не көрсетіледі
- борышкер мен кредитордың аты-жөні, ЖСН және жеке куәлік деректері;
- берешектің қайдан және қашан туындағаны;
- теңгемен цифрмен және жазумен сома — борышкер оны толық таниды және дауламайды;
- қайтару мерзімі мен тәсілі — аударыммен немесе қолма-қол;
- мерзімді өткізгені үшін тұрақсыздық айыбы (болмаса — заңдағы мөлшер қолданылады);
- дауларды шешу тәртібі.
Келісім жаңа міндеттеме тудырмайды — ол бұрыннан бар берешекті растайды.
Берешекті не үшін тіркеу керек
- Дәлел. Жазбаша шарт болмаса және сома 100 АЕК-тен асса (2026 жылы 432 500 ₸), куәлардың айғақтарына сілтеме жасауға болмайды (ҚР АК 153-бабы). Қол қойылған тану осы олқылықты жабады.
- Сотсыз өндіріп алу. Танылған берешекті нотариустың атқарушылық жазбасымен өндіріп алуға болады («Нотариат туралы» Заңның 92-1-бабы), мемлекеттік баж 2 162,5 ₸.
- Талап қою мерзімі. Жалпы талап қою мерзімі — 3 жыл; борышкердің берешекті тануы оны үзеді, мерзім қайтадан басталады.
Shart Rate-те берешекті тіркеу
- Кредитор қосымшада берешекті тіркеуді жасайды: сомасы, берешектің күні мен негізі, қайтару мерзімі.
- Борышкер шақыру алып, жеке басын растайды және келісімге қол қояды.
- Қазақ және орыс тілдеріндегі келісім екі тарапта да сақталады, ал қайтару қосымшада белгіленеді.
4 325 000 ₸-ге дейінгі берешек бірден тіркеледі. Үлкен сомалар — заңгердің кеңесінен кейін. Құны — қосымша тарифі бойынша, 990 ₸-ден.
Жиі қойылатын сұрақтар
Ақша бұрын берілсе, қарызды кейін рәсімдеуге бола ма?
Иә. Берешекті тану туралы келісім бұрыннан бар қарызды тіркейді: тараптар оның қашан және қандай негізде туындағанын, сомасын және жаңа қайтару мерзімін көрсетеді. Жаңа міндеттеме туындамайды.
Берешекті тану туралы келісім кредиторға не береді?
Борышкердің берешекті жазбаша тануы: сомасы, негізі және қайтару мерзімі бекітіліп, қол қойылады. Борышкер ақшаны қайтармаса, бұл сотта немесе төрелікте дәлел болады, ал танылған берешекті нотариустың атқарушылық жазбасымен өндіріп алуға болады.
Shart Rate-те берешекті тіркеу қалай жұмыс істейді?
Кредитор қосымшада тіркеуді жасап, берешектің сомасын, күнін, негізін және қайтару мерзімін көрсетеді. Борышкер жеке басын растап, келісімге қосымшада қол қояды. Келісім екі тарапта да сақталады.
Сома бойынша шектеу бар ма?
4 325 000 ₸-ге (1 000 АЕК) дейінгі берешек бірден тіркеледі. Үлкен сомаларға келісім заңгердің кеңесінен кейін дайындалады.
Келісім бойынша берешекті бөліп қайтаруға бола ма?
Иә. Борышкер берешекті мерзімінен бұрын немесе бөліп қайтаруға құқылы, ал мерзімнің өзгеруін тараптар қосымша келіседі, оның ішінде қосымшада.
Берешекті тану талап қою мерзімін үзе ме?
Иә. Борышкер берешекті мойындаса — келісімге қол қойса, талапқа жазбаша жауап берсе немесе бір бөлігін қайтарса, талап қою мерзімі (жалпы — 3 жыл) қайтадан басталады.
Ақшаны қолхатсыз бердім, қайтармады — не істеу керек?
Аударымдар мен қарыз талқыланған хат алмасуды жинап, борышкерге берешекті тану туралы келісімге қол қоюды ұсыныңыз. Ол бас тартса, жазбаша дәлелдермен сотқа жүгінуге болады.
Берешекті тану туралы келісімге нотариус керек пе?
Жоқ. Келісімге қарапайым жазбаша нысанда, оның ішінде қосымшада қол қойылады. Борышкер мойындаған берешекті кейін нотариустың атқарушылық жазбасымен өндіріп алуға болады.
Талап қою мерзімі өтсе, берешекті тануға бола ма?
Иә, борышкер мерзім өткеннен кейін де берешекті мойындай алады. Жазбаша тану берешектің бар екені туралы дауды жояды.